Home Contact
Gastenboek lezen
Gastenboek schrijven
Bush Ways Botswana
Puzzels
Links
GOING AFRICA SAFARIS REIZEN
English version

 

Out to Africa   
is   
(klik op logo)


Mee op reis in 2010?
lees hier verder....

 Reisverslagen:

 Foto's:

 Video's:

 Landen info:

 Gamepark info:

 Dieren info:

 Beste reistijd:

 

Straat- en weeskinderen project Nairobi, Kenia


 

     

Hyena
INFORMATIE:
Swahili Naam: Fisi
Scientific Naam: Crocuta crocuta (spotted hyena)
Grootte: 28 to 35 inches tall
Gewicht: 45 tot 95 kilo
Levensverwachting: 25 jaar in gevangenschap
Leefgebied: Savanne, grasland, struikgewas, bosranden, semi woestijn en niet te hoge bergen
Dieet: Vleeseter
Zwangerschap: 90 tot 110 dagen
Roofdieren: Leeuwen en mensen

 

De gevlekte hyena is de grootste en de meest agressieve en luidruchtige hyenasoort. Met zijn verwanten, de aardwolf (Proteles cristatus), de gestreepte hyena (Hyaena hyaena) en de bruine hyena (Parahyaena brunnea), deelt hij de karakteristieke uiterlijke hyenakenmerken. De hyena is Afrika's meest voorkomende vleeseter.

Fysieke kenmerken

De typische kenmerken zijn de borstelige rechtop staande manen, korte brede kaken, een sterk aflopende gekromde rug en stevige schouders. Een gevlekte vacht biedt hem enige camouflage tussen de lage begroeiing op de savanne.

Habitat

De gevlekte hyena leeft in veel gebieden zoals de savanne, grasland, struikgewas, de semi woestijn, bosranden and heuvelachtige gebieden. Gevlekte hyena's zijn territoriaal en markeren de grenzen van hun leefgebied met een speciale vloeistof uit klieren die naast hun anus liggen. Ze patrouilleren regelmatig en indringers worden fel verjaagd. Het territorium van gevlekte hyena's kan enkele duizenden vierkante kilometers bestrijken. Het centrum van hun territorium wordt gevormd door holen waarin de hyena's zich overdag meestal schuilhouden.

Het gedrag

Gevlekte hyena's leven in groepen die 'clans' worden genoemd. Op de savanne, waar het voedselaanbod groot is, zullen de clans groter zijn (wel tot tachtig dieren) dan in de woestijn (hooguit tien dieren). In een clan leven zowel mannetjes, wijfjes als jongen en er geldt een strikte rangorde, waarbij de vrouwtjes dominant zijn. Hyena's begroeten elkaar door elkaars geslachtsdelen te likken. De hoogst in rang staande dieren worden het eerst begroet.
De schreeuwende, jankende en 'lachende' geluiden van de gevlekte hyena, die vooral 's nachts kunnen worden gehoord zijn karakteristiek. De geluiden dienen onder meer om soortgenoten te waarschuwen voor gevaar, het attenderen op een prooi en het tonen van onderworpenheid aan hogergeplaatste soortgenoten.
Gevlekte hyena's zijn ook vaardige jagers die in groepen grote prooien kunnen vellen, zoals buffels en antilopen. Ze putten het prooidier uit door het te achtervolgen en te omsingelen. Hyena's lijken op honden omdat ze lichamelijk zijn aangepast aan hun jachttechniek die overeen komt met die van hondachtigen maar ze hebben genetisch meer gemeen met civetkatten. Soms gaan gevlekte hyena's alleen op jacht waarbij ze kleine dieren buit maken zoals knaagdieren en vogels.

Dieet

De gevlekte hyena is vooral een aaseter en heeft extreem sterke korte kaken met grote kiezen. Dat maakt hem in staat om botten en taaie huid te eten die andere vleeseters niet kunnen verorberen. Delen die ook de hyena niet kan verteren zoals haren en pezen worden in de vorm van braakballen uitgespuugd. Een hyena kan bij één maaltijd wel een derde van zijn lichaamsgewicht aan voedsel naar binnen werken. Maar de hyena is ook een goede jager. De hyena selecteert de makkelijkste prooi. Is deze makkelijke prooi voor handen laat de hyena resten van kadavers links liggen voor vers vlees van bijvoorbleed wildebeesten.

Zorg voor jonge dieren

Hyena's krijgen meestal een nest met twee tot vier jongen, die, in tegenstelling tot andere jongen, met de ogen open worden geboren. Jonge hyena's worden op een leeftijd van ongeveer twee maanden overgebracht naar een gezamenlijk hol(den) waar ze door alle zogende vrouwtjes gevoed kunnen worden. Dit vergroot de levenskans van een jonge hyena behoorlijk omdat het voor melk niet langer alleen afhankelijk is van zijn moeder. In elke worp is één jong dominant. Dit jong bepaalt of de andere jongen bij de moeder mogen drinken. In tijden van voedselschaarste zal het jong niet aarzelen om de andere jongen dood te bijten.
Jonge hyena's beginnen omstreeks de vijfde maand met het eten van vlees van een kill maar blijven melk drinken tot hun 12e of 18e maand. Voor vleeseters is dit laatste ongewoon maar waarschijnlijk noodzakelijk omdat de meeste kills ver van de den plaats vinden. In tegenstelling tot de wilde honden en de jakhalzen brengen ze geen vlees mee terug naar de den om het daar middels overgeven weer aan de jongen te voeren. Vanaf een jaar volgende de jongen de moeders tijdens de jacht. Tot dan blijven ze achter bij de den waar één volwassen hyena als oppasmoeder fungeert.

Roofdieren

De grootste vijand van de gevlekte hyena is de leeuw. Leeuwen stelen vaak prooien van hyena's en zullen niet aarzelen om hyena's te doden. Jonge hyena's zijn voor een leeuw een niet te versmaden prooi en ook is waargenomen dat leeuwen gevlekte hyena's zonder enkele reden van een bepaalde plaats verjoegen. Gevlekte hyena's zijn overigens zelf ook behendige en geduchte prooiendieven. Een etende leeuw (of ander roofdier) zal al snel omsingeld zijn door groepjes gevlekte hyena's die opgewonden jankend om hem heen cirkelen, klaar om een uitval te wagen. Eén enkele hyena is voor een leeuw geen partij maar als de hyena's in de meerderheid zijn zal een leeuw soms eieren voor zijn geld kiezen en er vandoor gaan.

Wist je dat?

  • Vrouwelijke hyena's hebben sterk vergrote uitwendige geslachtsdelen die doen denken aan een penis. Daarom werd vroeger geloofd dat hyena's tweeslachtig waren. Vrouwelijke hyena's zijn ook groter en feller dan mannetjes en zijn daarom in de hyenasamenleving dominant. De mannelijke eigenschappen van hyenavrouwtjes worden toegeschreven aan een grote hoeveelheid testosteron in hun systeem.
  • Omdat gevlekte hyena's vooral 's nachts jagen werd eerder verondersteld dat ze uitsluitend aas aten of prooien roofden van andere dieren. Dat maakte de hyena (onterecht) tot symbool van lafheid.
copyright: Paul Janssen